اصول حیاتی و بهترین روشهای پرورش مرغ گوشتی (Best Practices)
پرورش مرغ گوشتی یک علم دقیق و دادهمحور است؛ موفقیت در آن زمانی تضمین میشود که مدیریت محیط، تغذیه فازبندیشده، سلامت گله و پایش مداوم در کنار یکدیگر قرار بگیرند. در این راهنما مجموعهای از بهترین استانداردهای جهانی پرورش طیور بههمراه نکات کمتر شناختهشده اما بسیار مؤثر ارائه شده است.
موفقیت پرورش در عصر چهارم کشاورزی نیازمند پرورش علمی و استفاده از فناوری های نوین بویژه هوش مصنوعی است و همانطور که در مقاله
How AI Improves Sustainable Chicken Farming: A Literature Review of Welfare, Economic, and Environmental Dimensions
اشاره میکند : “گوشت مرغ و تخممرغ از جمله غذاهای در دسترس و با ارزش جهانی هستند که منجر به تقاضای مداوم بالا برای آنها میشود ، پایداری در تولید مرغ ذاتاً چندبعدی است و سه حوزه را در بر میگیرد: (1) مراقبت از محیط زیست، (2) پایداری اقتصادی و (3) مسئولیت اجتماعی. هدف، ایجاد تعادل بین این حوزههای وابسته به هم است. “
در این مقاله بهترین روشهای پرورش مرغ گوشتی را بهصورت علمی و عملی مرور میکنیم
۱. مدیریت محیط و دمای بروُدینگ (Brooding Management)
دمای صحیح در هفتههای اول، اساس رشد یکنواخت و کاهش تلفات است.
- دمای سطح بستر در هفته اول: °C 32–34
هر هفته ۲–۳ درجه کاهش تا رسیدن به حدود ۲۱°C در هفته 4–5. - محل سنسورها: در ارتفاع سینه/چینهدان جوجه، نه سقف.
- رطوبت نسبی:
- هفته اول: 70–50%
- ادامه دوره: 60–50%
رطوبت بالا → خطر کپک، آمونیاک و بیماریهای تنفسی
رطوبت پایین → افزایش مصرف آب، اسهال، مشکلات بستر
۲. تهویه، کیفیت هوا و کنترل آمونیاک
یکی از مهمترین بهترین روشهای پرورش مرغ گوشتی، مدیریت دقیق بستر و رطوبت است.
کیفیت هوا بیش از هر عامل دیگری بر رشد، FCR و تلفات اثر میگذارد.
- NH3 هدف: کمتر از 10 ppm و حداکثر 20 ppm
- CO2: کمتر از 1500 ppm
- تصمیمگیری تهویه فقط براساس دکمه فن نیست؛
دما، نقطه شبنم و رطوبت باید همزمان بررسی شوند. - جریان هوای یکنواخت برای جلوگیری از نقاط سرد/گرم ضروری است.
۳. مدیریت بستر و کنترل رطوبت
بستر سالم ریشه ۵۰٪ موفقیت در سلامت گله است.
- هدف رطوبت بستر: کمتر از 25–30%
- عامل پنهان اما بسیار مهم:
تنظیم ارتفاع و فشار آبخوری؛
۳۰–۴۰٪ مشکلات بستر ناشی از ریزش آب از آبخوریهاست. - استفاده هدفمند از مواد تنظیمکننده pH بستر (acidifiers، لایمینگ) در سالنهای پرریسک مفید است.
۴. تغذیه، برنامه فازبندی و کیفیت آب
تغذیه استاندارد و آب سالم، مستقیماً بر FCR نهایی، یکنواختی رشد و سلامت روده اثر میگذارد.
- فازهای تغذیه: استارتر، کروپل، فینیش با دقت در پروتئین و اسیدهای آمینه
- استفاده از فیتاز، زایلاناز و اسیدهای ارگانیک → بهبود قابلتوجه FCR
- هدف FCR در نژادهای مدرن: حدود 1.5–1.8
- بررسی دورهای کیفیت آب: شوری، کلر، سختی، فلزات سنگین
- نکته کمتر شناختهشده:
اسیدیسازی آب به pH 4.5–6 باعث تغییر فلور روده به نفع باکتریهای مفید شده و ریسک انتریت نکروتیک را کاهش میدهد.
۵. سلامت گله و پیشگیری از بیماریها
پیشگیری همیشه ارزانتر و مؤثرتر از درمان است.
- برنامه واکسیناسیون متناسب با ریسکهای منطقهای
- توجه ویژه به همزمانی واکسنهای کوکسیدیوز و خوراکهای پرپروتئین
- آنتیبیوتیکداری مسئولانه: فقط تحت نظر دامپزشک متخصص
- استفاده از پروبیوتیکها و برنامههای Competitive Exclusion بهویژه در هفته اول برای کاهش ورود پاتوژنها
۶. تراکم، رفاه و مدیریت نور
رفاه صحیح = کاهش تلفات + بهبود وزن نهایی + افزایش سودآوری.
- تراکم هدف: 32–36 kg/m²
- نور 24 ساعته فقط 48–72 ساعت اول
- سپس کاهش به 16L:8D یا استفاده از برنامههای نوری متناوب برای کاهش استرس و فعالیت بیمورد
با اجرای این بهترین روشهای پرورش مرغ گوشتی، میتوانید تلفات را کاهش و سودآوری را افزایش دهید.
۷. نکات بسیار کارآمد و کمتر شناختهشده
این موارد سودآوری و عملکرد گله را به شکل چشمگیر بهبود میدهند:
- استفاده از Dark Brooders در هفته اول → کاهش استرس و صرفهجویی انرژی
- نصب چندین سنسور دما در سطح بستر → میانگین سقف گمراهکننده است
- پایش CV وزن روزانه
- CV کمتر از ۱۲٪ نشاندهنده یکنواختی عالی
- مدیریت انبار دان: کنترل رطوبت، چرخش موجودی و پایش مایکوتوکسینها
## جمعبندی بهترین روشهای پرورش مرغ گوشتی
موفقیت در پرورش مرغ گوشتی نتیجه اجرای همزمان این چهار اصل است:
محیط استاندارد + تغذیه دقیق + سلامت گله + پایش مداوم دادهها
پایش هفتگی شاخصها شامل:
FCR، رشد روزانه، تلفات، NH3/CO2، CV وزن، وضعیت بستر
بههمراه همکاری تنگاتنگ با دامپزشک و متخصص تغذیه شالوده یک پرورش علمی و موفق است.
استفاده از فناوری های نوین الزامی برای یک پرورش موفق است
«این راهنما براساس استانداردهای جهانی و تجربه تحلیل دادههای واقعی در پلتفرم ماکیمن تدوین شده است.»
